Nơi ẩn thân của căn bệnh tham nhũng

Dù những hoạt động cải cách hành chính gần đây đem lại một số kết quả tích cực, nhưng nhìn tổng thể, hệ thống hành chính công của Việt Nam vẫn như một thân thể yếu kém và có chỗ để tham nhũng, căn bệnh nan y, phát triển.

Đây là những ý chính trong phát biểu của đại diện các nhà tài trợ tại cuộc đối thoại về chống tham nhũng lần thứ ba do Thanh tra Chính phủ tổ chức ngày hôm qua (3.6) tại Hà Nội

Ông Ayumi Konishi, giám đốc quốc gia của ADB (ngân hàng phát triển châu Á) nhận xét: “Nền công vụ Việt Nam là một hệ thống dựa trên cơ sở nghề nghiệp suốt đời. Nó làm cho hệ thống quản lý nguồn nhân lực không linh hoạt, không thể thích nghi với hoàn cảnh thay đổi”. Hệ quả là cán bộ, công chức luôn tự mãn vì biết rằng tương lai của họ không phụ thuộc vào việc thực hiện nhiệm vụ và không bị áp dụng hình thức đuổi việc.

Trong một hệ thống như vậy, những hoạt động nhằm cải cách bộ máy hành chính, thủ tục hành chính trở nên rất khó khăn. Từ đó tham nhũng đã xuất hiện và phát triển, nhất là khi nó có thêm động lực từ thực trạng lương thấp trong khi giá cả, dịch vụ nhiều thứ cứ liên tục leo thang.

Nhiều nhà tài trợ như Đan Mạch, Thuỵ Điển, chương trình phát triển của Liên hiệp quốc (UNDP)… tỏ ra lo ngại về tình trạng mua quan, bán chức.

Theo nhận xét của ông Jairo Acuna-Alfro, cố vấn chính sách, phòng cải cách hành chính và chống tham nhũng của UNDP, cho dù về mặt lý thuyết, việc bổ nhiệm trong hệ thống hành chính dựa trên giá trị và có tổ chức thi cử, nhưng một nghiên cứu cho thấy “việc bổ nhiệm cán bộ cấp thấp thường mang màu sắc của sự quen biết và sự phổ biến của việc mua quan, bán chức”.

Ông Mathieu Salomon, cố vấn về chống tham nhũng của đại sứ quán Thuỵ Điển nhận xét: “Tệ tham nhũng có thể xảy ra ở cả quá trình tuyển dụng và quá trình bổ nhiệm, đề bạt ở tất cả các cấp”.

Hệ quả của nó dĩ nhiên là chất lượng nhân lực của cả bộ máy còn yếu kém.

Sự yếu kém đó đã được vị đại diện của UNDP đánh giá qua việc trích dẫn một báo cáo nghiên cứu năm 2007: “… Có khoảng 60 – 70% công chức chưa qua đào tạo về chuyên môn quản lý nhà nước, 50% cán bộ ở những vị trí then chốt cấp xã chỉ học hết cấp 1 hoặc cấp 2; 79,2% cán bộ quan trọng cấp xã – phường chưa qua đào tạo chuyên môn ở cấp nhà nước”.

Đã có ý kiến nêu tại cuộc đối thoại rằng, đang tồn tại một “thị trường việc” cho cán bộ, công chức và số tiền được sử dụng để mua, bán có thể rất lớn, tuỳ thuộc vào “kết quả nhận được sau khi đầu tư”. Có nhiều cách khác nhau để “mua” vị trí công tác: có người trả ngay bằng quà cáp, tiền mặt, người khác có thể trả theo cơ chế “cho/nhận” hay đồng ý chia lương của mình sau khi có được vị trí đó.

Tỷ lệ chia, theo đại diện của UNDP, trong một số cuộc phỏng vấn do UNDP tiến hành, có thể là 50/50… Người ta có thể mua một vị trí với 10.000 USD, trong khi lương chính thức dành cho vị trí này chỉ là 4 triệu đồng/tháng?

Để giải quyết nạn tham nhũng, theo ý kiến của nhiều nhà tài trợ, đẩy mạnh cải cách nền hành chính công đặc biệt ở các khâu đánh giá cán bộ, tuyển dụng, thăng chức cán bộ là điều tối quan trọng. Cải cách ở đây không thể chỉ nói suông.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: