Chứng khoán: Tâm lý bầy đàn ở Trung Quốc

Trung Quốc là một trong số rất ít các quốc gia trên thế giới nơi mà sự ám ảnh của người dân đối với thị trường chứng khoán thường xuyên được bộc lộ trên đường phố như một thói quen. Cứ mỗi cuối tuần, trên vỉa hè của đường Quảng Đông gần Quảng trường Nhân dân ở Thượng Hải, hàng trăm nhà đầu tư tập trung để trao đổi bí quyết và quan điểm về chứng khoán.

Một số người tập trung thành từng nhóm nhỏ và thảo luận với vẻ bí mật, trong khi một số khác diễn tả quan điểm của họ bằng cách nói to và vung tay vung chân rất “sinh động”, khiến nhiều người phải chú ý. Nhiều trong số họ là cán bộ hưu trí hoặc mất việc, số khác là công nhân, nhưng không ít nhà đầu tư ở đây có những khoản đầu tư lớn. “Tôi đã đầu tư 10.000 USD tiền tiết kiệm của gia đình vào chứng khoán”, một người đàn ông tuổi trung niên cho biết.

Khi Chính phủ khuyến khích mua cổ phiếu

Gần đây, tâm trạng của các nhà đầu tư xuất hiện trên con phố này trở nên ảm đạm, cũng giống như tâm trạng của các nhà đầu tư ở New York, London Sao Paulo, Istabul và gần như tất cả các thị trường khác trên thế giới. Tuy nhiên, sự đi xuống của thị trường chứng khoán Trung Quốc là sự đi xuống được coi là đặc biệt, xét về quy mô của sự đi xuống này.

Từ cuối năm ngoái tới nay, chỉ số Shanghai Composite đã giảm mất hơn 50%, từ mức trên 6.000 điểm (với mức điểm này, sàn Thượng Hải sàn giao dịch chứng khoán địa phương lớn thứ hai trên thế giới xét về giá trị vốn hóa thị trường) xuống còn trên 2.800 điểm vào tháng 6. Ngược lại, so với cùng kỳ năm ngoái, Sở Giao dịch Chứng khoán New York chỉ giảm chưa đầy 20%. Hiện tại, nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ – đối tượng chiếm 60% thị trường Trung Quốc – đã rời bỏ sàn giao dịch, trong khi nhiều người khác thì vò đầu bứt tai vì chứng khoán cứ mất giá liên tục.

Việc Trung Quốc giải quyết ra sao sự sụt giảm của thị trường chứng khoán có thể có những tác động vượt ra khỏi cộng đồng các nhà đầu tư nhỏ lẻ trên thị trường này. Phần lớn những người mua cổ phiếu ở Trung Quốc đều là những người thuộc tầng lớp trung lưu và những người giàu có – đối tượng mà Trung Quốc và cả phần còn lại của thế giới đang dựa vào nhằm thúc đẩy tiêu dùng trong nước và lấy lại sự cân bằng cho kinh tế thế giới. Hiện nay, tài sản của nhiều hộ gia đình ở Trung Quốc đã tiêu tan tới một nửa vì chứng khoán, giữa lúc giá cả leo thang và người tiêu dùng đang trở nên thận trọng hơn trong việc tiêu tiền.

Trong khi đó, thị trường vẫn liên tục chao đảo vì thực tế rằng các nhà đầu tư không thể nắm rõ được tình hình doanh nghiệp, chủ yếu do mức độ kiểm soát và can thiệp của Chính phủ đối với thị trường dẫn tới tình trạng thiếu thông tin minh bạch thực sự. Sự mập mờ này cùng với việc nhiều nhà đầu tư vẫn tin rằng Bắc Kinh đến một lúc nào đó sẽ bơm tiền cứu thị trường khiến thị trường chứng khoán Trung Quốc càng thêm biến động, thậm chí nếu xét ở tiêu chuẩn của một thị trường đang nổi lên.

Có người cho rằng, các nhà đầu tư chứng khoán Trung có thể đã học được nhiều từ những bài học trong quá khứ. Vào cuối thập niên 1990, thị trường chứng khoán Thượng Hải đã có một thời kỳ lao dốc thảm hại, và sau đó, đến năm 2001, giá cổ phiếu lại tăng vọt. Tiếp đó lại là một thời kỳ sụt giảm mạnh mẽ nữa. Trong 4 năm sau đó, thị trường ngưng trệ. Tuy nhiên, trong thời gian từ cuối năm 2005 đến tháng 10/2007, chỉ số Shanghai Composite đã tăng 500%, một phần nhờ Chính phủ Trung Quốc thúc đẩy một loạt đợt IPO khổng lồ. Những kinh nghiệm quá khứ chỉ khiến sự tăng vọt này thêm đáng sợ đối với các nhà đầu tư.

Ở phương Tây, sự can thiệp nhiều hơn của chính phủ vào thị trường chứng khoán thường bị coi là đem đến những tác động không tốt. Tuy nhiên, ở Trung Quốc, các quan chức, giới truyền thông và các ngân hàng thường thiên về xu hướng cường điệu hóa thị trường. Ban đầu, thị trường chứng khoán Trung Quốc được xây dựng nhằm huy động vốn cho hoạt động cải cách doanh nghiệp quốc doanh vào thập niên 1990. Theo nhà kinh tế học Andy Xie, hiện nay Chính phủ Trung Quốc không chỉ phê duyệt tất cả các đợt IPO mà còn thiết lập giá cổ phiếu được IPO. Theo ông Xie, đây là mô hình cũ.

Cũng theo chuyên gia này, các cơ quan chức năng của Trung Quốc thường thông qua các phương tiện truyền thông để bày tỏ quan điểm về thị trường chứng khoán và khuyến khích người dân mua cổ phiếu. Những câu chuyện trong đó các quỹ đầu tư và thậm chí cả các công ty quốc doanh được hướng dẫn mua vào một cổ phiếu nào đó đã trở thành phổ biến. Các hoạt động giao dịch nội bộ và các dạng thao túng thị trường khác cũng diễn ra phổ biến.

Thực tế rằng thị trường chứng khoán Trung Quốc tiếp tục hấp dẫn các nhà đầu tư trong nước bất chấp những hạn chế nói trên một phần lớn là do sự lạc hậu và cô lập tương đối của hệ thống tài chính của nước này. Lãi suất ngân hàng ở Trung Quốc đã ở mức thấp trong nhiều năm, các sản phẩm tài chính có số lượng hạn chế, và người dân Trung Quốc hầu như không có kênh đầu tư nào ra nước ngoài. Do đó, bất động sản và chứng khoán là hai kênh đầu tư chính mà người Trung Quốc đổ tiền tiết kiệm của họ vào.

Hiện tại, Trung Quốc ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong nền kinh tế thế giới và việc thị trường chứng khoán nước này vận hành tốt ngày càng quan trọng hơn, không chỉ đối với bản thân Trung Quốc, mà còn đối với cả thế giới. Trung Quốc hy vọng sẽ thu hút được các quỹ đầu tư quốc tế vào thị trường chứng khoán nước này thông qua một chương trình khởi động cách đây vài năm theo đó các công ty quản lý quỹ nước ngoài được trao địa vị nhà đầu tư thể chế nước ngoài đủ tiêu chuẩn (QFII). Các quỹ như vậy hiện mới chỉ chiếm có 4% giá trị vốn hóa thị trường của thị trường chứng khoán Trung Quốc, với khoảng 30 tỷ USD vốn đầu tư tính đến năm 2007.

Quan trọng không kém, cơ quan chức năng của Trung Quốc cũng đã công bố những kế hoạch lớn để đưa Thượng Hải trở thành một trung tâm tài chính quốc tế lớn ở châu Á – Thái Bình Dương, với các thị trường vốn, giao dịch tài chính kỳ hạn và các nghiệp vụ phái sinh. Một thị trường chứng khoán độc lập là điều kiện tiên quyết cho tất cả những kế hoạch này.

Pages: 1 2 3

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: